Wstęp
Każdy zna albo chociaż słyszał kiedyś o Blenderze. I nie chodzi tu o rozdrabniacz kuchenny, tylko program do tworzenia trójwymiarowej grafiki. Osoby nieznające się na grafice 3D na pewno znali go jako proste narzędzie, łatwe do obsługi dla początkujących, co jest prawdą, ale Blender się bardzo zmienił co chciałbym wytłumaczyć jak najprościej tak, aby osoby nieznające Blendera mogły zobaczyć jego dynamiczny rozwój. Jednocześnie nie zwalnia to artystów biegle korzystających z Blendera na wspomnienie dawnych dziejów tego projektu.
Blender za dawnych czasów
Zacznę do tego, że blender (tu może dla niektórych jest szok) z początku nie był darmowy. W 1989 roku w holenderskim studiu NeoGeo jest potrzebne elastyczne narzędzie do pracy, a gotowe programy były dla studia za drogie. Trochę później w 1995 roku wychodzi stabilna wersja Blendera 1.0 i 3 lata później twórca (Ton Roosendaal) zakłada firmę Not a Number (NaN) by sprzedać blendera innym firmom/studiom. Blender rozwija się i zyskuje na wartości finansowej, ale ostatecznie w 2002 roku firma upada z powodów trudnej sytuacji finansowej. Gdy firma upadła prawa do Blender są w rękach inwestorów (innych firm), co przyczynia Tona do myśli o wykupieniu Blendera. Tworzy on Blender Fundation z kampanią “Free Blender”. Dzięki zainteresowanej społeczności udało się zebrać 100 tyś euro w niecałe 2 miesiące (nieźle co?) i wykupić Blendera
Od tamtej pory Blender stał się otwarto źródłowy z licencją GPL (czyli otwartego/wolnego oprogramowania).
Niedoceniany (niewspierany) projekt
Pomimo tego, że blender był “uwolniony” był bardzo trudny w użyciu. Dlaczego? Już wyjaśniam:
Co prawda po wykupieniu Blendera, był on pełnoprawnym pakietem 3D, ale… ale dla nowych użytkowników interfejs był kompletnie nieużyteczny i nieintuicyjny. Skróty klawiszowe trzeba było znać na pamięć, nie było standardowych menu (tylko inne chaotyczne rozwiązania), a dokumentacja była tak minimalistyczna, że Blendera można było nazywać programem “dla wtajemniczonych”. Krótko mówiąc: korzystanie z niego w sposób zaawansowany było pewnego rodzaju magią.
“Rewolucja” w wersji 2.5
W 2010 roku został wydany Blender 2.5 i może niebyła to “Rewolucja”, ale była to najważniejsza aktualizacja w historii programu. Zmiany w wersji 2.5 :
- Pojawienie się “zwykłych” paneli, zakładek i poprawienie ułożenia grup narzędzi. Wcześniej to było porozrzucane i dostępne pod skrótami klawiszowymi.
- Nowy system okien. Wszystko było bardziej czytelne i przewidywalne.
- Nowe menu i lepsze podpowiedzi.
- Pełna konfiguracja w nowym systemie skrótów.
Sam muszę przyznać, używałem kiedyś (bardzo dawno temu) Blendera 2.42 i to była jakaś masakra, a kiedy przesiadłem się do 2.5 czy później 2.64* to było kompletnie inne doświadczenie.
Twórcy blendera, dzięki zmianom w wersji 2.5 (i następnych) zaczęli mieć coraz większe grono nowych użytkowników, którzy nie dość, że chcieli używać tego narzędzia, jak i je współtworzyć. Od tamtego czasu Blender zaczął swój “dynamiczny” rozwój.
Powyżej porównanie interfejsów wersji 2.49 i 2.5
Przełom w wersji 2.80
Następną dużą aktualizacją Blendera była wersja 2.80, która otworzyła nową erę Blendera i przyciągnęła rekordową liczbę użytkowników, w której były zmiany i nowości takie jak:
- Przebudowa interfejsu (znowu)
- dodanie Obszarów roboczych (Workspaces) m.in: Layout, Modeling, Shading itp.
- zastąpienie: Warstwy na Kolekcje (Collections)
- wprowadzenie Eevee – nowy silnik renderujący w czasie rzeczywistym, co przyczyniło się do:
- usprawnienia w animacji, renderowaniu sceny… i ogólnie wszystkiego 😀
- pierwsze elementy Geomerty Nodes (tak naprawdę dopiero w 2.83 LTS**)
Dzięki tym zmianom Blender był już traktowany poważnie w branżach filmowych czy w firmach tworzących gry.
Poniżej wygląd interfejsu wersji 2.80
Zwycięstwo dzięki Kinematografii
(rozwój tak szybki, że pominięto parę numerów wersji i “skok” na 5.0)
Przy nadejściu wersji 3.0 Blendera (2021), zadecydowano nad nową numeracją wersji*:
– pierwsza cyfra -> Duża aktualizacja
– cyfra po kropce -> następna wersja
– następna cyfra po kropce – > aktualizacja/poprawki np.: 3.1.2
Dlaczego zastosowano nowy rodzaj numeracji?
Ponieważ Blender szedł, a w sumie biegł, do przodu i “ryzyko” większych zmian było realne.
Po bardzo szybkim rozwoju wersji 3.0 Blendera nastąpiła 4.0, która przy swojej następnej wersji 4.4, która wita użytkownika obrazkiem przedstawiającym kota z Filmu “Flow”.
Film Flow, gdy został wydany w 2024 roku, spotkał się z pozytywnymi opiniami:
„To zrobiono w darmowym programie?”
Z powodu zainteresowania filmem, zainteresowano się również Blenderem. Wzrosła ilość pobrań programu, a fani Blendera zaczęli się inspirować stylistyką filmu w swoich projektach. Przyczyniło się to do ulepszenia silnika renderowania Eevee.
Poza tym w mojej opinii film jest fajny z samego zwiastuna, bo sam go jeszcze nie obejrzałem.
Po wydaniu wersji 4.5 LTS twórcy blendera, podczas tworzenia nowej wersji, stwierdzili, że postęp i zmiany są tak duże, że muszą pominąć kilka numerów wersji. Takim sposobem nie ma wersji od 4.6 do 4.9, bo zmiany między 4.5 do 5.0 był tak duże. Zresztą tak sytuacja już był i nie tak dawno, bo był skok z wersji 3.6 LTS na 4.0 (czyli nie było 3.7 ).
Wydaję się dziwne, prawda? Ale to jest dzięki wcześniej ustalonemu systemu numerowania wersji, który pokazuje jak szybko blender się rozwija.
Dalsze plany rozwoju
(rozwój blendera pod AI (nie całkiem), przyczyna: przejście ze starych serwerów na nowe)
(większa promocja blendera przy pomocy sponsorów… chyba [i nie tylko])
Obecnie, podczas pisania tego artykułu, aktualna wersja Blendera to 5.1 i są już zapowiedzi na 5.2 LTS, który ma wyjść w czerwcu tego roku (2026).
Co Blender planuje na wprowadzenie w swoich następnych wersjach?
- Eevee Next – To juz po cześci się dzieje w 5.1 m.in :ulepszone materiały luster i szkieł.
- Warstwy animacji – Inspiracja z programu Maya
- Możliwość pobierania modeli z bibliotek online
- Optymalizacja i usprawnienia renderowania Cycles.
- System warstwowych materiałów
- i wiele innych
Podsumowanie
Blender jest programem który, szczególnie teraz, przyspiesza swój rozwój. Dzięki ingerencji społeczności, projekt cały czas jest udoskonalany, tak aby pierwsi użytkownicy nieczuli się przytłoczeni, ale mogli bez problemu odnaleźć się w intuicyjnym interfejsie. Jeśli ktoś jest zainteresowany Blenderem, zapraszam na stronę programu. Masz jaką niepewność lub temat, który chcesz, abym wytłumaczył odnośnie Blendera? Śmiało pisz w komentarzach! Oczywiście nie chce być tu Wikipedia czy czymś w tym stylu, ale zachęcam do komentowania i zainteresowaniem się tym tematem.
*- Dawniej numeracja po kropce był a dwucyfrowa X.XX a czasem dodawali poprawki stawiając litery po numerze np.: 2.79b bywało też że były cyfry: 2.83.2
**- LTS oznacza: Long Term Support, czyli: Wparcie długo terminowe.
